2.23 Reindeer

Indicator 2.23 - Reindeer

Visir-2.23-hreindyr-toppmyndThis indicator looks at reindeers in Snæfellsöræfi wilderness



Progress

Snæfell's herd is divide into Norðurheiðar heath herd west and north of Jökulsá á Dal river (hunting area 1) and Fljótsdalur valley herd east of the river (hunting area 2) (figure 1). This discussion covers animals in these areas. Figure 3 shows evolution in numbers of reindeer in Snæfell's herd.


Figure 1. Division in reindeer hunting area in East Iceland.

Figure 1 originally came from a report made by Skarphéðinn G. Þórisson and Rán Þórarinsdóttir from the East Iceland Nature  Research Centre (Náttúrustofa Austurlands) made in 2015 (NA-150145) (only available in Icelandic). The report also shows information on hunting, and it is worth pointing out that Icelandic authorities annually issue a limited number of hunting licenses in order to control that the stock does not grow out of proportion. The report also contains information on changes in the weight of the animals, which indicate the well-being of the stock and is an important feature in controlling the breed.



Figure 2. Division in counting area for Snæfell's herd (hunting area 1 and 2). Counting area in hunting area 1, north of Kringilsárrani, Sauðárrani and Brúaröræfi wilderness, is called Norðurheiðar heath.




Figure 3. An average of 3 years intervals of numbers of reindeers in Snæfell's herd based on counting during the summer 1965-2016. Revised number north of Snæfellsöræfi wilderness and Jökuldalur valley is mostly based on counting in the breeding season after the year 2009.

  1. 1965-1976.  Increase and peak reached 1972-1976, no hunting 1965-1967 and 1970-1971
  2. 1977-1984.  Migration causes reduction, presumably part of the herd migrated to the fjords
  3. 1985-1999.  Number of animals low (fluctuating between 1000-1500)
  4. 2000-2007.  Increase until 2005 and then intentional reduction by hunting.
  5. 2008-2014.  Migration to east and north causes more reduction according to summer counts.

Figure 3 is updated annually with information from the East Iceland Natural Research Centre (Náttúrustofa Austurlands). It shows the development in size of the Snæfell's herd. The graph is based on average counts with 3 years moving average which shows rapid changes the animal is having during these times. In 3 years average counts the year 2015 is the average of one year before and one year after or 2014-2016. This procedure reduce error unavoidably influencing the yearly counting.

Figure 3 Details: In the summer of 2016,  the number of reindeers in Snæfell's herd was similar to before. Only 26 reindeers were found in the area west of Jökla river in Norðurheiðar herd. Large part of them spends the summer in the northern most part of the reindeer distribution zone (Norðurheiðar heath), thus not affecting the summer count these past years. Total count of reindeers west and north of Jökla river during summer is over 1000, mostly based on counting in the breeding season and information from the hunters and the locals. Fluctuation in number of reindeer east of Hálslón reservoir can be explained by the fact that reindeers from Snæfellsöræfum wilderness herd now spend more time during the summer in areas east of the traditional summer grazing area and therefore probable not appear in summer count of Snæfell's herd. Increased number of reindeers at Vesturöræfi wilderness indicates that it is gaining its previous position as the main summer grazing pastures of Fljótsdalur valley herd.

The conclusion is that number of reindeers by Snæfell's herd fluctuates between years. The number has decreased west of Jökla river and the reindeers stay for shorter periods of time in Kringilsárrani and Sauðafell mountain than before.


Table 1. Distribution of reindeers in Snæfellsöræfi wilderness last three years according to summer counts

   Múli Undir Fellum
Vesturöræfi
 Fljótsdalsheiði  W-Jökla  Total
 2011
69
211
376
0
52
708
 2012 87 582
281
0
236
1186
 2013 278
42
371
0
39
730
 2014 239 50 559
0
36
884
 2015 261 0
456
0
0
717

The Engineering Research Institute of University of Iceland was responsible for counting reindeer for Landsvirkjun from air, during calving season north of Brúarjökull glacier, from 1993 until 2013 (see report from 2013: Hreindýratalning norðan Vatnajökuls  LV-2013/127, only available in Icelandic). The counting has been renovated and will be published in open geographical database soon. Since 2005, The East Iceland Nature Research Centre (Náttúrustofa Austurlands) has monitored reindeer calving season from ground. These observations cover the whole area, if circumstances permit, but often road and weather conditions do not allow for research on ground west of  Hálslón reservoir - but combined these two approaches give a fine picture of the distribution of breeding animals in Snæfellsöræfi wilderness. As the distribution area af Fljótsdalsherd is enhanced and presumably also its breading area and taking into account the difficult road conditions in May the observations are solely made from flight.

A report has been published which contains summary and data collected over 9 years period (2005-2013) LV-2015-130. Next four years the focus will be on how large part of the Snæfell's herd is calving in the reserch area from year to year, which is the main calving season and the main calving area and its characteristic. And finally possible effects from Kárahnjúkavirkjun power plant.

Landsvirkjun power plant sponsored tagging of reindeer in order to monitor their migrations. Outcomes of these research where published in 2014 (NA-140140). Looking at migration at specific animal, home range could be identified, which was various from location and size in each season. Related to that research, vegetation maps of the area which the herd uses for grazing in the summer, have been updated.

It is expected that some changes will be made in the monitoring protocall.


Source: Landsvirkjun (2016) East Iceland Natural Research Centre (2016).
Updated: January 2017


Metrics, Targets & Monitoring Protocol


Metrics: What is measured?

The number of reindeer and diffusion in Snæfellsöræfi wilderness i.e. Brúaröræfi wilderness, Vesturöræfi wilderness, Undir Fellum, Múli and Hraun.

Targets

Not more than 15% decrease in the reindeer stock in Vesturöræfi wilderness, Múli, and Hraun east of Snæfell mountain.


Monitoring Protocol

 Direct counting and aerial photos taken in week 1-2 of July each summer are used to estimate the number of animals.

Rationale for Indicator Selection


Kárahnjúkvirkjun power plant will have have some effects on reindeer habitats but it is not clear if the project will influence the size of the stock or only change reindeer migration patterns.

Reindeer were imported to Iceland late in the 17th century. They are important to East Icelanders because they generate income from hunting licenses. Also, reindeer are beautiful animals and characteristic of the area.

The Kárahnjúkavirkjun power plant will effect reindeer habitats since the reindeer typically used some of the land that was inundated by the Hálslón reservoir and reservoirs in Múli and Hraun, decrease of breeding areas in Háls, because a part of them were inundated by Hálslón reservoir and interruptions in the spring and autumn migration of reindeer across the river Jökulsá á Dal river close to Kárahnjúkar. New roads and increased traffic also could disturb the reindeer and change migration patterns. Landsvirkjun power plant sponsors research on the migration patterns of reindeer, both those that belong to the Snæfell's herd and those related to Álftafjördur fjord.

Jökulsá á Dal river ran through the middle of where Hálslón reservoir is located. About 19 km2 of vegetated land east of the river and 13km2 west of the river was inundated by Hálslón reservoir. A total of 6 km2 of vegetative land was inundated by smaller reservoirs in Múli and Hraun.

Baseline


The reindeer in Snæfellsheiðar heath herd has been counted from air in Snæfellsöræfi wilderness (north of Brúarjökull glacier) (figure 1 and 2) since 1965, in the first or the second week of July each year. Outcome is shown in figure 3 under the Progress chapter and figure 4 in this chapter. The figure down below show outcoms regarding distribution and combination of the animal population from year to year. The number of the animals grew from 1965 and reached a maximum number in the years 1972 and 1976 in excess of 3500 animals. The next ten years the number of animals decreased by half and was quite stable until the year of 2000. Until 2006 the number grew up to a little less than 3000 animals and at the same time the animals stayed moste of the time in Fljótsdalsheiði heath in lieu of Vesturöræfi wilderness which was their main summer pasture and had not changed much from previos years. In the year of 2006-2011 the number of animals around Snæfell mountain east of Hálslón reservoir decreased down to 700 and then it rose again up to 1200 in the year 2012. Reduction of animals in Snæfell's herd east of Hálslón reservoir is caused mostly because animals from the herd are moving on to the fjords from Breiðdalur valley and south to Lónsheiði heath.


Figure 4: Summer counting in Snæfellsöræfi wilderness 1965-2016. Updated numbers north of Jökuldalur valley based on other information than traditional summercounting (In this order from top: North of Jökuldalur valley, undiveded, West of Jökla river, Fljótsdalsheiði heath, Vesturöræfi wilderness, Undir Fellum, Múli).

A part of the Snæfell's herd dwell west of Hálslón resorvoir in the counting time i.e., in Kringilsárrani and Sauðárrani area. When counted, average number of animals was 230 between the years 1987-1999 and 220 animals from 2000-2012. Changes in the year of 2007 showed that fully grown bull could not be found anymore in Kringilsárrani like over ten years period before. No animals where found in Kringilsárrani and Sauðafell mountain when counted in the year of 2015. The number of animals has increased in the north of Jökulsá á Dal past years and was estimated 1125 all counted in the summer of 2015 and 2016. Only few of the animals seek for the area around Sauðár-  and Kringilsárrani in July. A part of the reason for the increasing number  in Norðurheiðar herd is probably because the animals is moving from the Snæfell mountain area.



Figure 5: Number of reindeer from Snæfell's herd west of Hálslón resorvoir according to summercounting in the years 1979-2016 (In this order from top: Bull, calves, cows/yearling, Fully-grown/yearling).


Source: Landsvirkjun (2016) East Iceland Natural Research Centre (2016).

Updated: December 2016.

Further reading


Reports on reindeers published by Landsvirkjun and East Iceland Nature Research Centre ( Only in Icelandic).

Vorið 2014 voru burðarsvæði Snæfellshjarðar skoðuð í tíunda sinn frá því að verkefnið hófst 2005. Markmiðið var að kanna hvort og þá hvernig virkjunarframkvæmdir höfðu áhrif á burð hreindýra og val þeirra á burðarsvæðum. Skoðuð voru; Kringilsárrani, Sauðárrani, Brúaröræfi, Jökuldalsheiði, Vesturöræfi, Innri hluti Fljótsdalsheiðar, Undir Fellum, Múli, Suðurfell, og Austurheiðar. Nú fundust 141 kýr á veiðisvæði 1 (84% með kálfi) og 212 kýr á veiðisvæði 2 (58% með kálfi) dagana 20. og 22. maí 2014. Alls 353 kýr. Mikill snjór var á talningarsvæðum. Einungis var talið úr flugvél að þessu sinni. Kýr Fljótsdalshjarðar héldu mest til í dalbotnum og heiðarbrúnum en kýr Norðurheiðahjarðar voru dreifðar um Brúaröræfi og Jökuldalsheiði.Kortlagning burðarsvæða hreindýra á áhrifasvæðum Kárahnjúkavirkjunar vorið 2014
Landsvirkjun's report no: LV-2016-058

Click here to download report.




Frá 1940 fjölgaði hreindýrum og dreifðust um Austurland. Lengstum var Snæfellshjörðin stærst. Náttúrustofa Austurlands vaktaði og mat áhrif framkvæmda við Kárahnjúkavirkjun, Jökulsár- og Hraunaveitu á Snæfellshjörð frá og með 2002. Hjörðin stækkaði á framkvæmdatíma og líkamlegt ástand dýranna var gott vegna mildra vetra. Við framkvæmdirnar fóru beitilönd undir lón og mannvirki og hreindýr urðu fyrir bílum. Dreifing dýranna breyttist beggja vegna Hálslóns. Árið 2002 færðust aðalsumarhagar Snæfellshjarðar frá Vesturöræfum yfir á Fljótsdalsheiði. Fljótsdalsdýrum fjölgaði fram til 2009, en 2011 og 2013 voru þau færri en þau höfðu verið í fimm áratugi á Snæfellsöræfum einkum vegna veiða og útflutnings af svæðinu. Vestan Hálslóns sveiflaðist fjöldi dýra á framkvæmdatíma og tarfar hurfu úr Kringilsárrana eftir 2006. Á Vesturöræfum hefur gróska aukist, fé fækkað en heiðagæs fjölgað. Líklegt er að breytt tíðarfar, uppsöfnuð langtímaáhrif framkvæmdanna og aukinn ferðamannastraumur hafi breytt hagagöngu hreindýra á Snæfellsöræfum eftir 2000. Rannsóknir á hreindýrum með GPS hálskraga leiddu í ljós að marktækur munur er á ferðahegðun og stærð heimasvæða eftir tímabilum ársins. Meðalstærð heildarheimasvæða var 949 km2 . Stærstu heimasvæðin voru hjá Norðurheiðahjörð 1424 km2 . Af einstökum kúm var stærsta heimasvæðið 1558 km2 . Heimasvæðin voru minnst á burðartíma og stærst á veiðitíma. Sterk jákvæð tengsl voru á milli hlaupahraða hreindýra eftir tímabilum ársins og stærð heimasvæða. Þá hlupu dýr marktækt hraðar í miklum hita. Ekki voru augljós tengsl við aðrar veðurbreytur. Norðurheiðahjörð gekk mest í ógrónu landi, víðimóa og kjarri á meðan Fljótsdalshjörð var mest í star-og þursaskeggsmóa og flóa. Dýrin virtust forðast fjallaskála. Önnur mannvirki höfðu fremur lítil áhrif á dýrin. Ferðahraði var þó meiri næst vegum, slóðum og fjallaskálum á burðar- og veiðitíma en á öðrum tímum ársins. Erfitt var að greina fælingaráhrif einstakra framkvæmda eða mannvirkja á hreindýrin á Snæfellsöræfum þar sem ekki voru til samanburðarhæf gögn frá því fyrir framkvæmdir.Snæfellshjörð, Áhrif náttúru og manna á líf Snæfellshjarðar í ljósi vöktunar síðustu áratugi og staðsetninga hreinkúa með GPS-hálskraga 2009 - 2011
East Iceland Nature Research Centre's report no: NA-14040

Click here to download report.



Frá 1993 hefur VHÍ talið hreindýr um og eftir burðartímann á 220 ferkm. stóru svæði norðan Brúarjökuls (Kárahnjúkasvæði) og síðan 2003 á jafnstóru svæði austan Snæfells (Eyjabakkasvæði). Talningar fara fram með myndatöku úr flugvél. Árið 2013 var talið tvisvar: 29. maí og 23. júní. Í fyrri talningunni var mjög mikill snjór á talningasvæðunum og óvenju fá dýr. Á Kárahnjúkasvæði voru aðeins 12 fullorðin dýr og 8 kálfar og hafa aldrei verið færri frá því talningar VHÍ hófust, en á Eyjabakkasvæðinu sáust 54 fullorðin dýr og 24 kálfar. Þann 23. júní var mestur snjórinn horfinn en landið mjög blautt og lítið farið að grænka. Á Kárahnjúkasvæði voru 77 fullorðin dýr ásamt 28 kálfum, en Eyjabkkasvæði voru 52 fullorðin dýr og 33 kálfar. Hreindýrum á talningarsvæðum VHÍ hefur smám saman farið fjölgandi aftur eftir mikla fækkun 2008. Niðurstöðurnar 2013 eru einungis taldar endurspegla aðstæður á svæðunum núna, þ.e. mikinn snjó og bleytu.Hreindýratalningar norðan Vatnajökuls með myndatöku úr flugvél 2013
Landsvirkjun's report no: LV-2013-127

Click here to download report.




Frá 1993 hefur VHÍ talið hreindýr um og eftir burðartímann á 220 ferkm. stóru svæði norðan Brúarjökuls (Kárahnjúkasvæði) og síðan 2003 á jafnstóru svæði austan Snæfells (Eyjabakkasvæði). Talningar fara fram með myndatöku úr flugvél. Árið 2012 var talið tvisvar: 27. maí og 18. Júní. Í fyrri talningunni voru talningarsvæðin þurr og snjólaus. Óvenju mörg dýr voru á Kárahnjúkasvæði miðað við árin á undan eða 330 fullorðin dýr og 140 kálfar, en á Eyjabakkasvæðinu sáust 161 fullorðið dýr og 66 kálfar. Þann 18. Júní voru talningarsvæðin þurr en mjög lítið farin að grænka. Á Kárahnjúkasvæði voru 250 fullorðin dýr ásamt 130 kálfum, en á Eyjabakkasvæði voru 218 fullorðin dýr og 132 kálfar. Hreindýrum á Kárahnjúkasvæði fer nú fjölgandi aftur eftir mikla fækkun á undanförnum árum sem náði hámarki 2008. Á Eyjabakkasvæði sjást engar afgerandi breytingar milli ára, en dýrunum þar virðist þó heldur fara fjölgandi síðan 2009.

Hreindýratalningar norðan Vatnajökuls með myndatöku úr flugvél 2012

Landsvirkjun's report no:  LV-2012-115

Click here to download report.



Árið 2011 var sjöunda árið sem fylgst hefur verið með burði á Snæfellsöræfum, nánar tiltekið: Vesturöræfi, Undir Fellum, Múli og Hraun og aðgengilegir hlutar Fljótsdalsheiðar. Vestan Jöklu: Brúardalir og svæði innan Sauðár á Brúaröræfum (Sauðafell og Kringilsárrani). Alls fundust 378 kýr dagana 15. -18. maí, þar af voru 181 kýr borin (svipað og 2010). Fá dýr fundust á Fljótsdalsheiði en meira en áður vestan Jöklu og töluvert á Múla. Aðeins ein kýr fannst á Vesturöræfum og var hún inn við Jökulkvísl. Burður var lengst kominn vestan Jöklu en styðst á Fljótsdalsheiði. Erfitt var að staðsetja miðburð fyrir allt svæðið og var það gert fyrir hvert svæði fyrir sig. Vestan Jöklu náðist miðburður um 14. maí, á Múla um 18. maí og á Fljótsdalsheiði um 19. maí. Svo virðist sem miklar breytingar hafi orðið á dreifingu dýranna á síðustu árum, sem nánar verður fjallað um í samantekt rannsóknanna sem von er á 2013.

Kortlagning burðarsvæða hreindýra á áhrifasvæðum Kárahnjúkavirkjunar vorið 2011
Landsvirkjun's report no:  LV-2012-033

Click here to download report.




Frá 1993 hefur VHÍ talið hreindýr um og eftir burðartímann á 220 ferkm. stóru svæði norðan Brúarjökuls (Kárahnjúkasvæði) og síðan 2003 á jafnstóru svæði austan Snæfells ( Eyjabakkasvæði). Talningar fara fram með myndatöku úr flugvél. Árið 2011 var talið tvisvar: 26. maí og 30. júní. Í fyrri talningunni var talsverður snjór á Kárahnjúkasvæði en mikill snjór austan Snæfells. Á Kárahnjúkasvæði voru 170 fullorðin dýr og 100 kálfar, en á Eyjabakkasvæðinu sáust engin dýr. Þann 30. júní voru talningarsvæðin að mestu snjólaus en mjög blaut. Á Kárahnjúkasvæði voru aðeins 32 fullorðin dýr ásamt 24 kálfum og hafa aldrei verið færri. Á Eyjabakkasvæði voru aðeins 32 fullorðin dýr ásamt 24 kálfum og hafa aldrei verið færri. Á Eyjabakkasvæði voru 235 fullorðin dýr og 95 kálfar. Hreindýrum sem sóttu inn á Kárahnjúkasvæði að vori snarfækkaði 2008 og hefur ekki fjölgað þar aftur síðan. Talningarnar 2011 gefa þó ekki vísbendingar um þróunina þar sem aðstæður voru mjög óvenjulegar í bæði skiptin. Á Eyjabakkasvæði sjást engar afgerandi breytingar milli ára.Hreindýratalningar norðan Vatnajökuls með myndatöku úr flugvél 2011
Landsvirkjun's report no:  LV-2011/120

Click here to download report.




Hreindýr á áhrifasvæði Kárahnjúkavirkjunar Greinargerð um vöktunargögn til að meta stöðu stofnsins Skarphéðinn G. Þórisson Febrúar 2011 Egilsstaðir

Hreindýr á áhrifasvæði Kárahnjúkavirkjunar
 East Iceland Nature Research Centre's explanation   from 2011 on monitoring data to evaluate  reindeer population status.

Click here to download the explanation




Frá 1993 hefur VHÍ talið hreindýr um og eftir burðartímann á 220 km2 stóru svæði norðan Brúarjökuls (Kárahnjúkasvæði) og síðan 2003 á jafnstóru svæði austan Snæfells (Eyjabakkasvæði). Talningar fara fram með myndatöku úr flugvél. 2010 var talið tvisvar: 31. maí og 15. júní. Í fyrri talningunni var lítill snjór á Kárahnjúkasvæði en talsvert meiri austan Snæfells. Á Kárahnjúkasvæði voru 230 fullorðin dýr og 140 kálfar, en á Eyjabakkasvæðinu voru 160 fullorðin dýr og 72 kálfar. Þann 15. júní voru talningarsvæðin að mestu snjólaus. Á Kárahnjúkasvæði voru 290 fullorðin dýr ásamt 140 kálfum en 121 fullorðið dýr og 38 kálfar á Eyjabakkasvæðinu. Niðurstöður talninganna benda til þess að hreindýrum á Kárahnjúkasvæði í júní fari aftur fjölgandi eftir að þeim snarfækkaði þar 2008. Á Eyjabakkasvæði sjást engar afgerandi breytingar milli ára.Hreindýratalningar norðan Vatnajökuls með myndatöku úr flugvél 2010
Landsvirkjun's report no:  LV-2011/011

Click here to download report.






Kortlagning burðarsvæða hreindýra á áhrifasvæðum Kárahnjúkavirkjunar vorið 2009
Landsvirkjun's report no:  LV-2010/051

Click here to download report.





Skýrslan er yfirlit rannsókna á hreindýrastofninum í gegnum tíðina og niðurstöður vöktunar frá því að skýrsla um áhrif Kárahnjúkavirkjunar á íslenska hreindýrastofninn kom út 2001. Megintilgangur hennar er að taka saman þekkingu um lífsskilyrði og hegðun hreindýa sem nýta sér heiðarlönd upp af Fljótsdalshéraði. Til þess að geta greint breytingar á hreindýrastofninum og tengt þær tilteknum þáttum, t.d. breytingum sem rekja má til Kárahnjúkavirkjunar, er nauðsynlegt að skilja orsakir breytileika í hreindýrastofninum sem menn hafa orðið vitni að frá því að kerfisbundið var byrjað að fylgjast með honum. Náttúrustofa Austurlands tók við vöktun og rannsóknum á hreindýrastofninum árið 2000 og er gerð grein fyrir þeim. Út frá þeim og með hliðsjón af þegar birtum niðurstöðum er ályktað um stöðu hreindýrastofnsins í dag og í framhaldi settar fram mögulegar áherslur í vöktunaráætlun til næstu ára. Staða hreindýrarannsókna á áhrifasvæðum Kárahnjúkavirkjunar 2008
East Iceland Nature Research Centre's report no:  NA-090084

Click here to download report.




Markmið vöktunar er að fylgjast með burðarsvæðum á framkvæmda- og starfstíma virkjunarinnar og kanna hvort og þá hvernig virkjunarframkvæmdir hafa áhrif á burð hreindýra og val þeirra á burðarsvæðum. Skoðuð voru sömu svæði og vorið 2005 þ.e. Snæfellsöræfi og Fljótsdalsheiði sunnan Klausturselsheiðar. Auk þess var bætt við svæði vestan Jöklu innan Sauðár. Alls fundust 742 kýr dagana 13. - 19. maí 2006 og 216 kálfar. Eru það nokkuð fleiri kýr en fundust í fyrra en mun færri kálfar. Dreifing dýranna var nokkuð frábrugðin því sem sást 2005. Flestar kýrnar voru á Vestur-öræfum og mun færri fundust á Múla og Hraunum. Mun snjóþyngra var en vorið 2005 og hret síðustu dagana með skafrenningi og norðanáttum setti strik í reikninginn varðandi talningar. Burðarhlutfall var töluvert ólíkt milli svæða en þó var munurinn ekki eins afgerandi og árið áður milli Vesturöræfa annarsvegar og Múla og Hrauna hinsvegar.Kortlagning burðarsvæða hreindýra á áhrifasvæðum Kárahnjúkavirkjunar.
Landsvirkjun's report no:  LV-2006/129

Click here to download report.